مناطق گردشگری، بناها و مکان‌های تاریخی یزد

شهرستان یزد در دره‌ای خشک و پهناور بین کوه‌های شیرکوه و خرانق، در ۱۵ درجه و ۵۳ دقیقه تا ۴۰ درجه و ۵۴ دقیقه درازای خاوری و ۴۶ درجه و ۳۱ دقیقه تا ۱۵ درجه و ۳۲ دقیقه پهنای شمالی واقع شده‌است. این شهرستان از سوی شمال به شهرستان‌های میبد و اردکان از خاور به شهرستان‌های اردکان و بافق، از باختر به استان اصفهان و از جنوب به شهرستان تفت، ابرکوه و مهریز محدود می‌شود. میانگین بلندی شهرستان یزد از سطح دریا ۱۲۰۰ متر است.

قرار گرفتن در بخش مرکزی فلات ایران در برگیرنده نا مناسب‌ترین عوامل طبیعی چیره بر فلات مرکزی ایران نیز است. بارش اندک همراه با تبخیر شدید، دور بودن از دریا، نزدیکی با کویر خشک و پهناور نمک، رطوبت نسبی کم همراه با گرمای بسیار، از عواملی هستند، که یزد را به گونه یکی از خشک‌ترین مناطق ایران درآورده است. گذشته از آن، در این منطقه نوسان شدید درجه حرارت نیز وجود دارد. از نظر مختصات جغرافیایی نقطۀ مرکزی ایران (ساعت مارکار) در این شهر قرار دارد.

باغ دولت آباد

یکی از باغ‌های ایرانی ثبت شده در یونسکو، باغ دولت آباد یزد است که علاوه بر دارا بودن ویژگی‌های باغ ایرانی، دلیل دیگری نیز برای متفاوت و خاص بودن دارد و آن هم بادگیری هشت ضلعی با ارتفاع ۳۳.۸ متر است که به عنوان بلندترین بادگیر جهان شناخته می‌شود.  بادگیر این بنا و تنوره آن در بالای یک حوض قرار گرفته که این مجموعه سبب خنک و مطبوع شدن هوا در سراسر عمارت می‌شود.

باغ ایرانی ویژگی‌های خاصی دارد، باغ ایرانی محصور، دارای عمارت با حوضی طولانی و آبی روان با فواره در میانه باغ که معمولا دو عمارت را به هم متصل می‌کند و الگویی منتظم از باغچه، درخت و گیاهان است. این باغ در سال ۱۱۶۰ هجری توسط محمدتقی‌خان بافقی یکی از خوانین یزد ساخته‌ شده است. عمارت باغ از تزئیناتی همانند شیشه‌های رنگی، گره چینی و … بهره برده و باغ نیز دارای بوته‌های گل، درختان انار، کاج، سرو، انگور و … است.

آب انبار رستم گیو

آب انبار رستم گیو در شهر یزد و در محله ی زرتشتیان بر روی دشت صاف طبقات خاک رس قرار گرفته است. این بنای تاریخی در سال ۱۳۷۵ جز آثار ملی ایران با شماره ۱۸۲۹ به ثبت ملی رسید. آب انبارها در سرزمینی که ساکنان آن با آب و هوایی گرم و خشک روبرو هستند، حضور پر اهمیتی داشته اند و در تامین آب مورد نیاز مردم بسیار مهم بوده اند. این آب انبار مربوط به دوره ی قاجار بوده و نوع آجر بکار رفته در ساخت آن آجر فرشی معروف به آب انباری بوده است؛ و از ملات ساروج برای ساختن آن استفاده شده است. تاق نما و سردر ورودی نیز منقوش کاری و کادربندی شده است. جالب است بدانید که در استان یزد بیش از ۶۰ آب‌انبار وجود دارد که اکثر آن‌ها به عنوان آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده‌ است.

با توجه به اسناد و مدارکی که در زمینه آب انبار رستم گیو بدست آمده است قدمت آن به سال ۱۳۲۰ بر می گردد درست زمانی که جنگ جهانی اول آغاز شده بود. طبق نقل و قول های موجود ساخت این بنای تاریخی حدود ۲ سال زمان برده است و هزینه ی احداث و ساخت آن توسط یکی از بزرگان یزد به نام ارباب رستم گیو انجام شده است. بنابر گفته ها معماری آب ‌انبار گیو که به رستم گیو نیز شهرت دارد، به عهده‌ی حاج محمدابراهیم خرمشاهی بوده و ارباب جمشید امانت نیز، وظیفه‌ی بازرسی و نظارت بر ساخت را در دستور کار خود داشته‌ است. متاسفانه امروزه به دلیل خشک شدن قنات‌های استان یزد، آب‌انبار رستم گیو نیز همانند بسیاری دیگر از این بناها، از داشتن آب محروم بوده و مسئولان برای تامین آب مورد نیاز ساکنین این استان، از آب لوله‌کشی شهری استفاده می‌کنند. آب‌انبار رستم گیو در استان یزد یکی از آب انبارهایی است که در این منطقه از کشور محسوب می‌شود که متعلق به دوران حکومت پادشاهان قاجار بوده و در ۱۵ دی ماه ۱۳۷۵ به عنوان یکی دیگر از آثار ملی تاریخی ایران ثبت شده است.

به طور کلی هدف از ساخت آب انبارها نوعی مخازن سرپوشیده بوده است که در سطح پایین تری از سطح زمین قرار می گرفتند و برای تامین آب مورد نیاز مردم نقش بسیار پر رنگ و حیاتی داشته اند. این آب انبارها در دو نوع همگانی و خصوصی در سطح شهرها ساخته شده می شده اند. نوع اول معمولا در محله‌ها و کاروانسراها به صورت بنایی یگانه و در مسیر عبور کاروان‌ها و نوع دوم با توجه به میزان درآمد صاحبخانه و تمکن مالی وی، درون خانه‌های شخصی افراد ساخته می شود. این بناهای ارزشمند و کاربردی در آن زمان دارای بخش های مختلفی نظیر منبعی برای ذخیره ی آب، هواکش، راه پله و پاشیز مزین بوده اند. البته زیباترین قسمت های این آب انبارها همان بادگیرهایی هستند که بر فراز آن ها ساخته می شده است اما دلیل ساخت آن ها هوای گرم استان یزد بوده تا با استفاده از این بادگیرها آب درون آب انبار بیش از حد گرم نشود و خشک شود. البته اکثر این آثار از دو بادگیر برخوردارند اما براساس مساحت و وسعت آن‌ها، برخی از این آب‌انبارها با چهار، پنج و حتی شش بادگیر ساخته شده‌اند.

از دیگر ویژگی‌های این بناها می‌توان به سقف گنبدی شکل که با استفاده از خشت و گل ساخته شده‌اند، اشاره کرد. سقف‌های گنبدی شکل، بادگیرهای تعبیه شده بر فراز آن‌ها، پله‌های متعدد که برای رسیدن به محل تجمع آب مورد استفاده قرار می‌گیرند و نوع تزئیناتی که اغلب به صورت آجرکاری صورت گرفته‌، نمونه‌ای بارز از معماری ایرانی دوران کهن را برای بازماندگان به یادگار گذاشته است. معماری، تزئینات زیبای انجام شده و نوع ساخت برخی از این آثار، از دلایل اصلی اهمیت و شکوه آن‌ها در عصر حاضر به شمار می‌آید.

در کنار گنبد این آب انبار ۴ عدد بادگیر مرتفع در نظر گرفته شده است که جنس بدنه ی آنها از آجر می باشد. مخزن استوانه ای شکلی که برای این آب انبار در نظر گرفته شده حدود ۲۳۰۰ متر مکعب گنجایش ذخیره ی آب را دارد که البته این عدد تخمینی است که باستان شناسان و کارشناسان اعلام داشته اند. همچنین آن‌ها قطر دهانه‌ی این مخزن استوانه‌ای شکل را ۱۴ متر و عمق آن‌ را ۱۵ متر برآورد کرده‌اند. آجرهایی که در احداث این اثر ارزشمند ایران کهن مورد استفاده قرار گرفته‌ است، به آجر فرشی که به آب‌انباری معروف است، شهرت دارد. طرح آجر فرش این گنبد به شکل سرو بوده که نمادی ایرانی دارد و همیشه جاودانگی را نشان می دهد.

باغ خان بافقی در جاده تفت

از باغ های تاریخی و قدیمی یزد، «باغ خان تفت» یا «باغ ناصریه» است که در حدود سال های ۱۲۷۰ تا ۱۲۸۰ (قرن ۱۳ هجری قمری) و به فرمان «محمد خان والی» حاکم یزد در دوره قاجار ساخته شده است.

مجتمع بوستان ولایت معروف به باغ خان در جاده قدیم یزد به شهرستان تفت واقع شده است و قدمت آن به زمان محمدخان والی حاکم یزد (همان قاجار) باز می گردد.

معماری باغ خان

 باغ خان تفت، با مساحت بالغ بر ۱۵ هزار متر مربع، همانند دیگر باغ های ایرانی دارای عمارتی اصلی است که به «خان نشین» مشهور بوده است.

 این عمارت زیبا در گذشته استراحتگاه ییلاقی خان به حساب می آمده که علاوه بر ۳ طبقه بودن با اتاق های قرینه بسیار زیبا، تالار بزرگ با سقف عریض و طویل در طبقه اول، جذابیت آن را دو چندان کرده است. ناگفته نماند که بیان می شود « استاد کریم»، تنها طی یک روز توانست سقف این اتاق عجیب را بپوشاند. در گذشته آب ۱۲ رشته قنات از  باغ خان یزد عبور می کرده و گذر آب در باغ موجب رونق درختان میوه از جمله انار، زردآلو، بادام، توت و چنار می شده است.

کاربری باغ خان یزد

چون باغ خان تفت، منزل دوم کاروانیانی بوده که از یزد عازم شیراز بوده اند این باغ دارای دو کاربری بوده است. کاربری خصوصی آن که برای ساکنین اصلی باغ بوده و کاربری عمومی که به مسافران عرضه می شده است. ساباط، قهوه خانه، مغازه ها و صفه های آب انبار برای کاربری های عمومی و کوشک، خانه های خدمه، آب انبار، استخر، انبار و اصطبل به عنوان کاربری های خصوصی بوده اند.

 بد نیست بدانید باغ خان تفت در زمان حکومت «ضیغم الدوله قشقایی» صدمات بسیار زیادی دید و تزئیناتی که اکنون در این عمارت می بینید توسط « فتح الله مشیرالممالک خان مستوفی» ایجاد شده است.

در زمان جنگ تحمیلی ۸ ساله، از این باغ جهت آموزش نظامی استفاده می کرده اند. سپس در سال ۱۳۸۶ شمسی با اعتبار ۱۵۰ میلیون ریال مرمت و بازسازی شده و اکنون با نام بوستان ولایت و به مالکیت یکی از نهاد های نظامی، محل برگزاری عروسی زوج های جوان است.

باغ خان تفت در سال ۱۳۸۰ با شماره ۳۸۰۶ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

۰۲۱۶۶۶۲۶۸۷۰ – ۰۹۳۵۳۳۰۱۰۱۹
تعطیلات  شروع شده؟
تابستون شده؟
مسافرت کجا می خوای بری؟
بلیط قطار هواپیما اتوبوس
هر جا که میخوای  سفر کنی به ما بگو برات  هماهنگ می کنیم تا حالشو ببری
#کافی_نت_حمید
با ما همراه باشید تا از زندگی لذت ببرید…